Geological Methods in Mineral Exploration and Mining / Roger Marjoribanks

 

Küresel paslanmaz çelik piyasasını bugün fiilen Çin belirliyor, dengeyi ise Endonezya bozuyor.

Birlikte ele alındığında bu iki ülke hem arz fazlasını, hem de fiyat baskısını yaratan ana aktörler olarak öne çıkıyor.

1️⃣ Çin faktörü: “Merkez üs”

Çin, paslanmaz çeliğin üretim, tüketim ve fiyat referansı konumunda.

🔹 Üretimdeki rolü

• Küresel paslanmaz çelik üretiminin %55–60’ı Çin’de.
• Dev entegre tesisler (Tsingshan, TISCO, Baosteel vb.)
• Yüksek kapasite + devlet destekli yatırımlar → sürekli arz baskısı

🔹 Talep ve iç piyasa

• İnşaat, beyaz eşya, otomotiv ve kimya ekipmanları ana tüketiciler
• Çin iç talebi yavaşladığında:
• Fazla üretim ihracata yöneliyor
• Dünya fiyatları aşağı çekiliyor

🔹 Hammadde stratejisi

• Çin, nikel ve kromda dışa bağımlı
• Bu bağımlılığı kırmak için Endonezya’ya agresif biçimde yatırım yaptı (asıl oyun burada başlıyor)

2️⃣ Endonezya faktörü: “Oyunun kurallarını değiştiren ülke”

Endonezya artık sadece bir maden ülkesi değil, küresel paslanmaz çelik arzının gizli patronu.

🔹 Nikel kartı 🃏

• Dünya nikel rezervlerinin ve üretiminin çok büyük kısmı Endonezya’da
• 2014’ten sonra:
• Nikel cevheri ihracatını yasakladı
• “Ülkede işlersen alırsın” politikası

🔹 Çin–Endonezya ittifakı

• Tsingshan başta olmak üzere Çinli firmalar:
• Endonezya’da NPI (Nickel Pig Iron) ve
• Paslanmaz çelik tesisleri kurdu
• Sonuç:
• Ucuz nikel
• Düşük maliyetli paslanmaz çelik slab/bloom
• Çin ve küresel piyasalara agresif giriş

🔹 Küresel etkisi

• Nikel fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı
• Geleneksel üreticiler (AB, Japonya, Güney Kore):
• Rekabet gücü kaybı
• Anti-damping ve korumacı önlemler

3️⃣ Çin + Endonezya birlikte ne yapıyor?

Bu ikili artık tek bir üretim ekosistemi gibi çalışıyor:

Etki alanı	Sonuç
Arz	Küresel arz fazlası
Fiyat	Paslanmaz çelik ve nikelde kalıcı düşük fiyatlar
Rekabet	Avrupa ve ABD üreticileri zorlanıyor
Ticaret	Anti-damping, kota ve karbon vergileri artıyor

4️⃣ Dünya için ne anlama geliyor?

🌍 Küresel tablo

• Paslanmaz çelik artık:
• “Teknolojik ürün” değil
• Emtia + maliyet oyunu
• Oyunu kazanan:
• Ucuz enerji + ucuz nikel + entegre üretim

🇹🇷 Türkiye açısından kısa not

• Türkiye:
• Hammadde ithalatçısı
• Nihai ürün üreticisi
• Çin/Endonezya baskısı → marjları daraltıyor
• Katma değerli ürün (özel alaşımlar, küçük seri, hızlı teslim) tek çıkış yolu

5️⃣ Net özet (tek cümleyle)

Çin küresel paslanmaz çeliğin direksiyonunda, Endonezya ise nikel musluğunun başında; birlikte dünya fiyatlarını belirliyorlar.

Paslanmaz çelik için nikelin önemi ve Türkiye için stratejik senaryolar nedir?

Bu soru işin kalbine giriyor 👍
Paslanmaz çelikte nikel = korozyon direnci + süneklik + katma değer demek. Ama Türkiye için mesele sadece metalurji değil, jeopolitik ve tedarik güvenliği.

Aşağıda nikelin teknik ve ekonomik önemi ile Türkiye için gerçekçi stratejik senaryolar net ve ayakları yere basan şekilde özetlenmiştir.

Paslanmaz çelikte nikel neden kritik?

🔬 Metalurjik rolü

Nikel:

• Austenitik yapıyı stabilize eder
• Çeliği:
• Daha sünek
• Daha tok
• Daha korozyon dirençli yapar

📌 Bu yüzden:

• 304 (%8–10 Ni) → gıda, mutfak, genel endüstri
• 316 (%10–12 Ni + Mo) → kimya, denizcilik, petrokimya

👉 Nikel yoksa bu sınıf yok.

🧮 Maliyet etkisi

• Austenitik paslanmaz çelikte toplam maliyetin %50–70’i nikelden gelir
• LME nikel fiyatı:
• Doğrudan sac/çubuk fiyatına yansır
• Volatilitesi yüksek → fiyat riski büyük

🔁 Sonuç: Nikel fiyatı = paslanmaz çelik fiyatı (çoğu zaman birebir)

 

🔄 Alternatifler neden sınırlı?

Alternatif	Sorun
Ferritik (430)	Korozyon ve şekillenebilirlik düşük
Duplex	Mo, N gerektirir → pahalı
Mn ikamesi	Sınırlı, kalite düşer

👉 Yani nikel hâlâ vazgeçilmez.

 

⃣ Küresel nikel gerçeği (Türkiye neden kırılgan?)

• Türkiye’de ekonomik nikel yatağı yok
• Nikel:
• Endonezya, Filipinler, Rusya, Kanada kaynaklı
• İşlenmiş nikel (NPI, ferronikel, katot):
• Büyük ölçüde Çin kontrolünde

📌 Türkiye için riskler:

• Tedarik kesintisi
• Fiyat şoku
• Döviz bazlı maliyet

⃣ Türkiye için stratejik senaryolar

🟢 Senaryo 1: “Akıllı ürün” stratejisi (En Gerçekçi)

Ucuz ürünle Çin’le rekabet imkânsız.

👉 Ne yapılmalı?

• Standart 304 sac yerine:
• Özel kalınlıklar
• Küçük partiler
• Hızlı teslim
• Gıda, savunma, medikal, mimari özel çözümler

🎯 Hedef: Katma değer = nikel riskini absorbe eder

🟡 Senaryo 2: Ferritik & düşük nikel alaşımlarına kontrollü geçiş

• 430, 409, 441 gibi ferritikler
• Otomotiv, beyaz eşya, egzoz sistemleri

📌 Ama:

• Tasarım ve kullanıcı eğitimi şart
• “304 yerine 430” her yerde olmaz

🎯 Hedef: Nikel bağımlılığını %20–30 azaltmak

🔵 Senaryo 3: Hurda + geri dönüşüm odaklı model (Stratejik)

• Paslanmaz çelik hurdası = ikincil nikel kaynağı
• Elektrik ark ocağı (EAF) avantajı

👉 Türkiye için artılar:

• Enerji altyapısı uygun
• Coğrafi hurda toplama avantajı

🎯 Hedef:

• Hurda oranını %60+ yapmak
• LME nikel riskini düşürmek

🟣 Senaryo 4: Nikel yerine “nikel formu” yönetimi

Tüm nikel eşit değildir:

Nikel türü	Türkiye için
Katot	Pahalı, riskli
Ferronikel	Daha stabil
NPI	Çin bağımlı
Hurda	En güvenlisi

👉 Uzun vadeli ferronikel kontratları
👉 Endonezya/Filipinler ile devlet destekli offtake

🔴 Senaryo 5: Entegre ama sınırlı yatırım (yüksek risk)

• Slab/bloom üretimine girme
• Büyük CAPEX
• Çin baskısı çok yüksek

⚠️ Devlet garantisi olmadan zor

⃣ Türkiye için “olmazsa olmaz” politika seti

Bunlar yapılmazsa senaryolar çalışmaz:

✔ Uzun vadeli nikel tedarik anlaşmaları
✔ Hurda ihracatının kontrolü
✔ Karbon düzenlemesine (CBAM) uyum
✔ Anti-dampingte akıllı koruma (tam kapatma değil)

⃣ Tek paragraf ile Özet

Nikel paslanmaz çeliğin ruhudur ama Türkiye için aynı zamanda en büyük kırılganlıktır. Türkiye’nin yolu; nikel tüketimini körlemesine artırmak değil; hurda, özel ürün ve düşük nikel stratejileriyle bu riski yönetmek olmalıdır.