Geological Methods in Mineral Exploration and Mining / Roger Marjoribanks

 

Fillik Alterasyon ve Molibdenit Birlikteliğinin Cevherleşme Belirteci Olarak Önemi

Fenokristallerde gelişmiş olarak gözlenen fillik alterasyon içeren granodiyorit, yamalar ve dağılımlar halinde bulunan kalkopirit ve bunlara eşlik eden pirotit’den oluşmaktadır. Kayaç, bantlı ve yayılmış molibdenit içeren beyaz bir kuvars damarcığı tarafından kesilmiş olarak görünmektedir.

Kuvars damarcıkları içindeki fillik alterasyon, kalkopirit, pirotit ve molibdenit birlikteliği, porfir bakır mineralizasyon ortamıyla tutarlı olup, değerlendirilen hedefin potansiyelini desteklemekte ve keşif programının ilerleyen aşamalarına rehberlik etmektedir.

Fillik Alterasyon ve Molibdenit Birlikteliğinin Cevherleşme Belirteci Olarak Önemi

Fillik (serizitik) alterasyon ile molibdenit (MoS₂) birlikteliği, özellikle porfiri Cu–Mo ve Cu–Au–Mo sistemlerinin araştırılmasında önemli bir hidrotermal cevherleşme belirtecidir. Bu birliktelik, magmatik-hidrotermal akışkanların etkili olduğu, kırık ve çatlak sistemleri boyunca metal taşınımının ve çökeliminin gerçekleştiği bir ortamı gösterebilir.

Ancak molibdenitin fillik alterasyonla birlikte bulunması, tek başına ekonomik bir cevher yatağının varlığını kanıtlamaz. Birlikteliğin mineralojik, yapısal ve jeokimyasal özelliklerle desteklenmesi gerekir.

1. Fillik alterasyonun jeolojik önemi

Fillik alterasyon, feldispatların hidrotermal akışkanlarla reaksiyonu sonucunda serisit ve kuvarsın gelişmesi, çoğunlukla pirit oluşumunun eşlik etmesiyle karakterize edilir.

Tipik mineral topluluğu:

• Kuvars + serisit + pirit (QSP)
• Yer yer kalkopirit, molibdenit ve diğer sülfür mineralleri

Porfiri sistemlerinde fillik alterasyon, potasik alterasyon zonunu çevreleyebilir veya daha geç evrede onun üzerine gelişebilir. Özellikle potasik ve fillik alterasyon zonlarının birbirleriyle ilişkisi, cevherleşmenin gelişimini anlamak bakımından önemlidir.

2. Molibdenitin fillik alterasyonla birlikte bulunması neyi gösterir?

Molibdenit, özellikle kuvars damarları, damar kenarları ve çatlak dolgularında geliştiğinde Mo taşıyan hidrotermal akışkanların varlığına ilişkin doğrudan mineralojik kanıttır.

Bununla birlikte, önemli bir ayrım vardır: Molibdenit erken potasik alterasyonla ilişkili kuvars damarlarında oluşmuş, fillik alterasyon ise daha sonra gelişmiş olabilir. Dolayısıyla iki mineralin aynı kayaçta bulunması, mutlaka eş zamanlı oluştukları anlamına gelmez. Butte porfiri yatağında bu farklı hidrotermal evreler belgelenmiştir.

3. Arama jeolojisinde nasıl yorumlanmalıdır?

Gözlenen özellik	Olası jeolojik anlamı
Fillik alterasyon + pirit	Gelişmiş hidrotermal sistem
Fillik alterasyon + molibdenit	Mo taşıyan hidrotermal sistem ve olası porfiri ilişkisi
Kuvars + molibdenit damarları	Mo cevherleşmesi açısından hedef olabilecek damar sistemi
Molibdenit + kalkopirit	Cu–Mo cevherleşmesi olasılığı
Potasik alterasyon kalıntıları + molibdenit + fillik alterasyon	Birden fazla hidrotermal evre ve olası porfiri merkezine yakınlık

Bu göstergeler, özellikle granodiyorit ve tonalit gibi sokulum kayaçlarıyla ilişkili olduklarında birlikte değerlendirilmelidir.

4. Sahada ve karotlarda öncelikli araştırmalar ve önerilen arama yaklaşımı

1. Fillik alterasyonun yayılımını, şiddetini ve sokulumla ilişkisini haritalayın.
2. Molibdenitin kuvars damarları içindeki konumunu, damar yoğunluğunu ve kesişme ilişkilerini belirleyin.
3. Molibdenitli damarların çevresinde potasik alterasyon kalıntıları ve kalkopirit bulunup bulunmadığını araştırın.
4. Sistematik örneklerde Mo, Cu, Au, Ag, W ve Bi analizleri yapın.
5. Petrografi, XRD ve gerektiğinde SWIR analizleriyle serisitik alterasyonu doğrulayın. Damarların oluşum sırasını mikroskobik incelemelerle belirleyin.

Özellikle damar yoğunluğu, alterasyon şiddeti, faylanma ve Mo–Cu jeokimyasal anomalilerinin birlikte değerlendirilmesi, sondaj hedeflerinin belirlenmesine yardımcı olur.

5. Sonuç

Fillik alterasyon ve molibdenit birlikteliği, porfiri Cu–Mo sistemleri açısından dikkate değer bir arama göstergesidir.

Ancak bu birlikteliğin cevherleşmeye yakınlığı belirlemedeki gücü; molibdenitin hangi damar evresinde oluştuğuna, potasik alterasyonla ilişkisine ve eşlik eden Cu–Mo anomalilerine bağlıdır.