Enerji,
Savunma ve Yapay Zeka Kıskacındaki Kritik Ham Maddeler
H. C. Can
Küresel Kuzey, Paris İklim Anlaşması’nın yürürlüğe
girmesiyle birlikte 2050 net sıfır salım hedefini uluslararası örgütler ve
uluslararası finans kuruluşları aracılığıyla, Küresel Güney için de geçerli
olacak küresel bir çerçeve politikaya dönüştürmeye girişmiştir. Odağında fosil
yakıtlardan çıkış, elektrikleşmenin yaygınlaştırılması ve elektrikleşmede fosil
yakıtların yenilenebilir enerji kaynakları ve düşük karbonlu yakıtlarla ikame
edilmesi yer alan bu strateji küresel ölçekte yeni bir enerji mimarisi anlayışını
beraberinde getirmiştir. Bu çalışmada öncelikle net-sıfır enerji mimarisi
olarak tanımlanan bu yeni düzenin, kritik ham madde temelli yeni bir enerji
güvenliği yaklaşımını zorunlu kıldığı tartışılmaktadır. Yenilenebilir enerji
kaynaklarından ve temiz/düşük karbonlu yakıtlardan net-sıfır 2050 hedefiyle
uyumlu biçimde ölçeklendirilerek yararlanılmasını sağlayacak enerji
altyapılarının tamamı ham madde yoğundur. Küresel Kuzey, Kanada, Avustralya ve
kısmen ABD dışında hem rezerv hacmi hem de madencilik faaliyetleri bakımından
kırılgan konumdayken, nadir toprak elementlerinde işleme ve nihai ürüne
dönüştürme süreçlerinde küresel hakimiyete sahip Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC)
başta olmak üzere Küresel Güney’in kritik ham madde değer zincirindeki üstünlüğü,
kritik ham maddeleri küresel jeopolitik rekabetin odağına taşımıştır. Küresel
Kuzeyin, 2050 net sıfır emisyon hedefini, küresel ölçekte kabul gören bir
çerçeve politikaya dönüştürmeye odaklandığı süreçte, savunma ve yapay zeka (YZ)
sektörleri merkezli yaşanan siyasi, jeopolitik ve teknolojik gelişmeler kritik
ham maddeler üzerindeki küresel rekabete yeni bir boyut kazandırmıştır.
Çalışmada ayrıca bu görünümün, önümüzdeki dönemde devletlerin enerji, savunma
ve YZ alanlarındaki önceliklerinin neden yeniden değerlendirilmesi ve bu üç
kritik sektöre çok boyutlu ve bütüncül bir perspektiften bakılmasının zorunlu
olduğu irdelenmektedir.
Yorumlar
Yorum Gönder