COP31’de ilk 3 gün neler konuşuldu, hangi kararlar alındı?
COP31’de ilk 3 gün neler konuşuldu, hangi kararlar alındı?
Antalya’da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi’nde dördüncü güne uyandık. Normalde planım gün gün neler olduğunu birebir takip etmek, buradan sizlere aktarmaktı fakat işler pek de tahmin ettiğim gibi ilerleyemedi. Çünkü COP31 öngörülemez, planlanamaz şekilde başladı. Bu durumu tek yaşayan tabii ki ben değilim, hemen herkes artık plan yapmaktan vazgeçti. Ben de planlamaktan vazgeçenler kulübüne istemeden de olsa dahil oldum.
Geride kalan 3 günde verilen mesajların ise hepsi aynı yola çıkıyor diyebiliriz. Çünkü bu süreçte hem devletler hem sivil toplum kuruluşları hem de şirketler tarafında “İklim krizinde artık hedef koyma dönemi bitti. Kim finanse edecek ve kim hızlanacak?” hesaplaşması başladığına tanık olduk. Bu hem yapılan konuşmalarda hem de panellerde sıkça dile getirilen ve hemen herkesin sorguladığı en temel şey oldu.
COP31, tüm dünyanın gözünün üstünde olduğu, bu nedenle de aslında paylaşım, enformasyon ve haber kirliliği halini alan bir zirve haline de geldi. Bu konuyu sonrasında belki daha detaylı yazmak gerekiyor ama ben ilk 3 gün bu bilgi kirliliğinin içinde yer almamak adına biraz İklim Zirvesi’nde olanları, ve bundan sonra da olacakları seyretmeye yöneldim diyebilirim. O yüzden bu süreci takip etmek isteyenler için gün gün özet geçmenin daha sağlıklı olacağını düşünüyorum.
Şimdi gelelim bu zamana kadar neler oldu sorusunun cevabına…
- En çok merak edilen şeylerden biri aslında COP31’in katılımcı sayısıydı. Carbon Brief’in UNFCCC resmi kayıt listeleri üzerinden yaptığı analize göre Antalya’daki İklim Zirvesi 92 binden fazla kayıtlı katılımcıyla açıldı. Bu rakam COP31’i, tarihin en yüksek kayıtlı katılımlı COP’u haline getirdi.
- 92 bin kayıtlı katılımcıyla başlayan zirvenin 14 bini, Türkiye tarafından akredite edilen ‘host country’ rozetine sahip katılımcılardan oluştu.
- Zirveyi takip etmek için akredite olan gazeteci sayısı 3 bin 645 olarak kayıtlara geçti.
- Organizasyonun başlangıcında 102 ülkeden 96 ülke lideri ve 7 uluslararası kuruluş başkanı ile 300’den fazla bakan katılım beyanında bulundu.
- Zirve genelinde ise 154 ülkeden 45 binden fazla iklim gönüllüsü akreditasyon yaptırdı, 12 günlük süreç boyunca Mavi Bölge’ye yaklaşık 100 bin, Yeşil Bölge’ye ise 1,5 milyon ziyaretçinin giriş yapması bekleniyor.
İşte ilk 3 günlük COP31 özeti:
COP31’de 1’inci günde neler oldu? (9 Kasım Pazartesi)
*İlk günün en önemli başlığı gündem onayı ve müzakere takvimiydi aslında. Açılış genel kurulunda taraflar arasında herhangi bir engel yaşanmadan COP31, CMP21 ve CMA8 resmi müzakere gündemleri oy birliğiyle kabul edildi. Peki bu ne demek oluyor?..
*Bu kararla birlikte ‘Uyum Fonu’nun yönetişimi, Adil Geçiş Mekanizması ve Küresel Uyum Hedefi göstergeleri gibi kritik dosyalar resmi olarak yardımcı organların çalışma takvimine alındı.
*İlk günün diğer bir önemli meselesi de müzakere başkanlığının yetkilendirilmesiydi. Bu kapsamda Türkiye ve Avustralya arasındaki ortaklık düzenlemesi kapsamında, Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen’ın resmi müzakereleri yürütme riski teyit edildi.
*Diğer yandan zirvenin ilk gününde tema ‘Gıda, Tarım ve Sağlık' idi. Bu kapsamda iklim değişikliğinin küresel tedarik zinciri ve tarımsal üretim üzerindeki yıkıcı maliyetine karşı acil uyum mekanizmaları masaya yatırıldı.
*Ve son olarak G77 ve Çin’den net talep geldi. Gelişmekte olan ülkeler bloğu, açılış oturumunda iklim finansmanının önündeki bürokratik engellerin kaldırılmasını ve Kayıp-Hasar Fonu’na doğrudan erişimi şart koştu. Bu gelişme, dünya nüfusunun büyük çoğunluğunu temsil eden gelişmekte olan ülkelerin, iklim krizinin yıkıcı maliyetlerini karşılayabilmek için taahhüt edilen fonların aracı kurumlara ve ağır bürokrasiye takılmadan doğrudan kendi ekonomilerine akmasını müzakerelerin kırmızı çizgisi haline getirmesi açısından kritik önem taşıyor denilebilir.
COP31’de 2’nci günde neler oldu? (10 Kasım Salı)
*İkinci günün teması ‘Enerji ve Ulaştırma’ idi. Takdir edersiniz ki günün en belirgin hedefi elektrifikasyon konusuydu. Bu kapsamda dünya genelinde nihai enerji tüketiminde elektriğin payını 2035’e kadar yüzde 23’ten yüzde 35’e çıkarmayı hedefleyen Küresel Elektrikleşme Girişimi duyuruldu.
*Gelişmekte olan ülkelerin şebeke ve depolama yatırımlarını finanse etmek için Dünya Bankası, Afrika Kalkınma Bankası, EIB, EBRD ve IEA ortaklığında ‘Elektrifikasyon Finansmanı’ koalisyonu kuruldu. Bu koalisyonla temiz enerji dönüşümündeki en büyük darboğazın çözülmesi ve finansmanın santrallerden şebekeve depolama altyapısına yönlendirilmesinin amaçlandığı belirtildi.
*Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, yapmış olduğu konuşmasında "Gelişmekte olan ülkelerdeki temiz enerji yatırımlarının ve şebeke altyapısının hızlandırılması için finansmanın, yüksek risk algısını kıracak kaldıraç mekanizmalarıyla desteklenmesi şarttır" dedi.
*Deniz taşımacılığının elektrifikasyonu ve çatı tipi güneş enerjisi kurulumlarının hızlandırılmasına yönelik uluslararası ortaklık deklarasyonlar duyuruldu.
*Kömürden çıkış ortaklıkları için harekete geçildi. Gelişmekte olan ekonomilerin kömürden kademeli çıkışını finanse etmek ve erken aşama teknik destek sağlamak üzere yeni ikili veya çok taraflı ortaklık paketleri açıklandı.
*Türkiye Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (2026/12) ile güncellenen 2026-2030 Yeşil Mutabakat Eylem Planım Resmi Gazete’de yayımlanarak, yürürlüğe girdi, sanayide karbonsuzlaşma ve döngüsel ekonomi adımlarının yıllık raporlarla takip edilmesi karara bağlandı.
*İkinci günün kritik gelişmelerinden bir diğeri de İklim Yatırım Fonları’nın (CIF), temiz enerji projelerinin riskini azaltmak için 100 milyon dolarlık başlangıç fonunu açıklamasıydı. Bu fonla hedeflenen ise 1,2 milyar dolarlık özel sektör sermayesini tetiklemek.
*Sonra olarak günün en çarpıcı ve bence en kritik gelişmesi ise Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın, 2040 yılına kadar yenilenebilir enerji, iletim altyapısı ve verimlilik alanlarında yaklaşık 300 milyar dolarlık yatırım planladığını ilan etmesi oldu.
COP31’de 3’üncü günde neler oldu? (11 Kasım Çarşamba)
*Liderler kürsüye çıktı, eleştiriler sertleşti. BM Genel Sekreteri António Guterres, fosil yakıt lobilerini hedef alarak zirveye damgasını vurdu. Dünyanın fosil yakıtlara olan bağımlılığının yalnızca iklimi değil, ekonomileri de sarstığını belirten Guterres, “Fosil yakıtlar da tıpkı dinazorlar gibi tarihe karışmalı. Ve bu kendi kendine olmayacak. Dinazorların bir lobisi yoktu. Fosil yakıtların ise var” ifadelerini kullanarak, ülkeleri fosil yakıtlardan çıkışı ima etmeye değil, eyleme geçmeye çağırdı.
*Üçüncü günün bir diğer çarpıcı açıklaması da Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva’dan geldi. Silva, büyük ekonomilerin iklim krizini gündemden düşürüp, kaynakların jeopolitik çatışmalara ve silahsızlanmaya aktarmasını eleştirerek, “Zengin ülkelerin zaten kendileri dünyaya zarar veriyor ve onların da taahhütleri yerine getirmesi gerekiyor” dedi.
*Günün teması ise ‘Sıfır Atık’ oldu. Zirvenin üçüncü gününde Küresel Sıfır Atık Girişimi liderler düzeyinde ele alındı. Ayrıca katı atık kaynaklı metan emisyonlarının düşürülmesi ve küresel atık artış hızının da 2035 yılına kadar yüzde 50 dizginlenmesi hedefleri teyit edildi.
COP31 4’üncü günde neler konuşulacak? (12 Kasım)
Gözler ise şimdi COP31’in 4’üncü gününde neler olacağında. Peki bugün neler konuşulacak?
- Bugün zirvenin siyasi ve iş dünyası odaklı kritik oturumları gerçekleşecek. Bu kapsamda devlet ve hükümet başkanları düzeyindeki Dünya Liderleri İklim Eylemi Zirvesi’nin ikinci ve son gününde, liderlerin ulusal iklim taahhütlerini içeren konuşmaları tamamlanacak.
- Günün resmi teması olan ‘Dirençli Şehirler ve Yapılı Çevre’ kapsamında kentsel altyapının iklim krizine uyumu, düşük karbonlu inşaat standartları, yeşil bina sertifikasyonu ve yerel yönetimler için sürdürülebilir finansman/risk sigortası mekanizmaları masaya yatırılacak.
- Küresel özel sektör temsilcileri, yatırımcıları ve politika yapıcıları bir araya getirecek olan iki günlük COP31 İş Forumu bugün kapılarını açacak.
- Ayrıca liderler ve bakanlar düzeyinde iklim finansmanı, sanayide karbonsuzlaşma, döngüsel ekonomi ve denizleri-okyanusları kapsayan mavi iklim eylemi başlıklarında kapalı kapılar ardında stratejik yuvarlak masa toplantıları düzenlenecek.
Şunu unutmayalım ki kararlar alınıyor olsa da müzakere salonlarındaki taslak karar metinlerinin ilk değerlendirme aşaması 14 Kasım Cumartesi günü tamamlanacak, nihai bağlayıcı anlaşma metinleri ise 20 Kasım’da oylamaya sunulacak. Eylemlerdeki hareketliliği, kararlılığı ise zaman gösterecek…
Yorumlar
Yorum Gönder