Skarn yatakları nasıl oluşur ve neden önemlidir?

SKARN YATAKLARINDA MAGMA VE KİREÇTAŞI MUCİZESİ

Magmanın kireçtaşıyla buluştuğu yerde, yoğun ısı ve hidrotermal sıvılar, değerli cevher mineralleri bakımından zengin, muhteşem kalsiyum silikat kayaları oluşturur.

Bu infografik, magmatik intrüzyonların yakınında metasomatik yer değiştirme yoluyla oluşan garnet, piroksen, vollastonit, manyetit, şelit ve sülfür mineralleşmesi de dahil olmak üzere skarn yataklarının oluşumunu göstermektedir.

Skarn zonları; dünyanın en önemli bakır, tungsten, demir, çinko ve altın yataklarına ev sahipliği yapan bölgelerindendir.






SKARN VAR MI? SAHA KARAR FORMU / 
SAHA GÖZLEMLERİMİZ İLE KARAR VERİYORUZ...

 〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰

Kontak Metamorfik / Metasomatik Yataklar (Skarn)

Kontak metamorfik mineraller, ana kaya ile sıcak magmatik sokulum arasındaki reaksiyon sonucu oluşan minerallerdir.

Sıvı etkileşimleri olmadan. Bazı endüstriyel mineraller (örneğin grafit) hariç,
bu süreçle yalnızca ekonomik mineraller oluşmaz.

Sıcak magmatik sokulumdan yayılan sıvıların varlığı (metasomatizma) daha ekonomik yataklar üretir. 

Kontak metasomatik veya skarn yatakları, felsik bir magmanın (granit/granodiyorit) özellikle karbonat kayaçlar olmak üzere tortul kayaçlara sokulduğu yerlerde oluşur ve benzersiz bir kalsiyum silikat gang minerali topluluğuna sahip yeni metalik minerallerin çökelmesine neden olur.

Bu süreç genellikle, tortul kayaçlarla kimyasal reaksiyonu ve cevher çökelmesini kolaylaştıran, sokulum gövdesinden asidik sıvıların boşalmasıyla birlikte gerçekleşir.

Skarn yatakları, karbonat ana kayaçlarını yer değiştirdikleri için yer değiştirme yataklarıdır.

Bu durum, çökelmelerine yol açan kimyasal reaksiyonlar sırasında meydana gelir.
Skarn yataklarında yaygın cevher mineralleri arasında molibdenit, kalkopirit, kovellit, sfalerit, galen ve oksitler: kassiterit, volframit, manyetit, şelit, altın ve hematit gibi sülfürler ve oksitler bulunur.

Skarnlardaki gang mineralleri benzersizdir ve kuvars, çeşitli granatlar,
amfiboller, piroksenler, kalsiyum silikatlar, olivinler, talk, epidot, granatlar ve anhidritten oluşur.

Skarn yatakları, demir, molibden, altın, tungsten, bakır, kurşun, çinko ve kalay kaynakları olarak önemlidir.

Dünyanın en önemli tungsten kaynaklarını oluşturuyorlar (dünya tungsten üretiminin %70'inden fazlası).


 〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰 〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰

“Dağbaşı skarn yataklarının jeolojik, mineralojik ve jeokimyasal özellikleri (Araklı-Trabzon, KD Türkiye” başlıklı makale skarn zonları için incelenebilir.

MTA Dergisi (2019) 158: 167-196


 KAYNAK

https://www.researchgate.net/publication/399064956_Maden_Tetkik_ve_Arama_Dergisi_Dagbasi_skarn_yataklarinin_jeolojik_mineralojik_ve_jeokimyasal_ozellikleri_Arakli-Trabzon_KD_Turkiye_Geological_mineralogical_and_geochemical_properties_of_the_Dagbasi_sk

 〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰 〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰





⛰️ Skarn Yatakları

Magma, Sıvılar ve Karbonat Kayalarının Buluştuğu Yerdir.
Sıcak, reaktif sıvılar kireçtaşıyla karşılaştığında ne olur? Sonuç, ekonomik jeolojideki en önemli cevher sistemlerinden biri olabilir: skarn yatakları.

🔬 Nasıl oluşurlar?

Bir intrüzyon soğudukça, sıcak sıvılar çevredeki karbonat kayalarının kimyasını değiştirir (buna metasomatizma denir). Üç aşama önemlidir:

1. İzokimyasal metamorfizm: Sadece ısı, kireçtaşını mermere ve şisti hornfels'e (sert, pişmiş bir kaya) dönüştürür.

2. İlerleyici aşama: Yüksek sıcaklıkta, esas olarak garnet ve piroksen olmak üzere susuz mineraller oluşur.

3. Gerileyici aşama: Sistem soğudukça, epidot, klorit ve aktinolit gibi su içeren mineraller, öncekilerin yerini alır. Daha soğuk dış su karışır ve genellikle sülfür cevheri oluşur.

🪨 Kireçtaşı kalsiyum skarnları (granat ve piroksen) üretir. Dolomit magnezyum skarnları (forsterit ve serpantin) üretir.

⛏️ Neden Önemliler?

Skarnlar bakır, demir, tungsten, altın, çinko-kurşun, kalay ve molibden içerebilir. Her skarn türünün kendine özgü tipik bir jeolojik ortamı vardır.

🌍 Saha İpuçları

Granat, piroksen, manyetit, şelit ve sülfürleri arayın. Tungsten minerali olan şelit, kısa dalga UV ışığı altında mavi-beyaz parlar. Zonlama genellikle intrüzyonun yakınındaki granattan, piroksene, ardından vollastonite ve mermere doğru ilerler. Ancak her skarn sistemi farklıdır.

💡 Skarn bulmak sadece başlangıçtır. Birçok skarn küçük veya düşük derecelidir, bu nedenle haritalama, petrografi ve jeokimya, birinin gerçekten ekonomik olup olmadığına karar verir. 

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Geological Methods in Mineral Exploration and Mining / Roger Marjoribanks

Resim
Geological Methods in Mineral Exploration and Mining Roger Marjoribanks Second Edition This book is written as a practical field manual to be used by geologists engaged in mineral exploration. It is also hoped that it will serve as a text and reference for students in Applied Geology courses of universities and colleges. The book aims to outline some of the practical skills that turn the graduate geologist into an explorationist. It is intended as a practical “how to” book, rather than as a text on geological or ore deposit theory. YAYINA ULAŞMAK İÇİN: (1) https://link.springer.com/content/pdf/bfm:978-3-540-74375-0/1?pdf=chapter%20toc
Devamı

Baz metal yataklarının uzaktan algılama ile belirlenmesine bir örnek: Hakkari güneyi…

Resim
Baz metal yataklarının uzaktan algılama ile belirlenmesine bir örnek: Hakkari güneyi… H. A. Baran Ülkemizin önemli metalojenik kuşaklarından birinde yer alan bölge baz metaller açısından potansiyeli yüksek alanlar arasında yer almaktadır. İnceleme alanı ve çevresinde hali hazırda keşfedilmiş ve/veya işletilen 20 adet maden yatağı mevcuttur. Bunlardan 5 tanesi endüstriyel hammadde ocağı (mermer), 15 tanesi (10 Pb-Zn, 2 Cu, 3 Cr) ise metalik maden yataklarıdır. Uzaktan algılama ile maden aramada yaygın olarak kullanılan tekniklerden birisi de alterasyon tespitidir. Çalışma alanındaki madenler uzaktan algılama çalışmalarında yüksek başarı oranı ile tespit edilebilen demir veya demirli mineral içermektedir. Landsat 8 uydu görüntüsü üzerinde uzaktan algılama teknikleri (band oranlaması, kontrast germesi, renkli kompozit görüntü oluşturma) kullanılarak Hakkâri’de hali hazırda mevcut veya işletilen maden yataklarının konumları başarılı bir şekilde belirlenerek, 2 yeni potansiyel sahanın tesp...
Devamı

Çatalçam (Soma-Manisa) Au-Pb-Zn-Cu cevherleşmesinin jeolojik, mineralojikpetrografik ve sıvı kapanım özellikleri

Resim
Çatalçam (Soma-Manisa) Au-Pb-Zn-Cu cevherleşmesinin jeolojik, mineralojikpetrografik ve sıvı kapanım özellikleri Ramazan SARI, Şahset KÜÇÜKEFE, Gülcan BOZKAYA, Ömer BOZKAYA, Fatih BADEMLER, Zehra DEVECİ ARAL, Elif Dilek BAYRAKÇIOĞLU, Cahit DÖNMEZ ve Serkan ÖZKÜMÜŞ İnceleme alanı, Biga yarımadasının güneydoğusunda yer almaktadır. Arazide, sondaj ve laboratuvar çalışmalarıyla bölgede daha önce tanımlanmamış, Alt Miyosen ve öncesi birimleri kesen ve Au, Pb, Zn ve Cu anomalileri içeren diyorit porfir sokulumunun varlığı belirlenmiştir. Porfiri kütle ve sokulduğu çevre kayalar içinde birbirini kesen ve/veya iç içe geçmiş potasik, piropilitik, fillik ve arjilik alterasyon zonları gelişmiştir. Diyorit porfir ve yan kayada nabit altın, gümüş, pirit, kalkopirit, sfalerit ve galen içeren damar-damarcıklar gelişmiştir. Damar-damarcıklar derinlerde ondülasyonlu kuvars, orta ve üst seviyelerde masif kuvars, kalsit, dolomit ve barit dolguludur. Sfalerit, kuvars ve baritlerde yapılan sıvı kapanı...
Devamı

ALACAKAYA (ELAZIĞ) MERMERİNDE GULEMAN OFİYOLİTİNİN MUCİZESİ

Resim
Elazığ ili Alacakaya (Guleman) ilçesinde bulunan ve “Elazığ Vişnesi” olarak adlandırılan mermerin ünü ülkemiz sınırlarını aşmıştır. Literatürde “Rosso Levanto” olarak bilinen volkano sedimanter tektonik breş bölgede mermer olarak üretilmektedir. 1980’li yıllarda başlayan bir serüvenin ürünü olan Rosso Levanto günümüzde dünyanın en önemli yapılarında karşımıza çıkmaktadır. Elazığ vişnesi olarak bilinen breşik mermerler, Alp-Himalaya Orojenezine bağlı olarak oluşan ve Hatay, Adana, Elazığ, Ağrı doğrultusunda uzanıp İran’da son bulan kuşak içerisinde yer almaktadır. En iyi breşik mermerlerin oluştuğu yer Alacakaya (Guleman, Elazığ) bölgesidir. Guleman yöresinde yüzeyleyn ultramafik-mafik kayaçlar, tektonik dilimlenmeyle parçalanmış eksik dizi bir ofiyolit topluluğu olarak tanımlanmış ve “Guleman Ofiyoliti” olarak adlanmıştır (Özkan, 1982). Guleman (Alacakaya-Elazığ) bölgesini oluşturan litolojik birimler yaşlıdan gence doğru; Paleozoyik yaşlı Bitlis Metamorfitleri, Üst Kretase yaşlı ...
Devamı

Tectonic Triggers for Postsubduction Magmatic-Hydrothermal Gold Metallogeny in the Late Cenozoic Anatolian Metallogenic Trend, Türkiye

Resim
  Tectonic Triggers for Postsubduction Magmatic-Hydrothermal Gold Metallogeny in the Late Cenozoic Anatolian Metallogenic Trend, Türkiye Fabien Rabayrol, Craig J.R. Hart, and Robert A. Creaser   The newly defined, 1,500-km-long, late Cenozoic Anatolian metallogenic trend of Turkey is the central segment of the western Tethyan metallogenic belt and formed after the closure of the southern Neotethys Ocean. Mineral deposit discoveries along this trend show that the Oligocene to Miocene igneous units are highly prospective for gold-rich porphyry- and epithermal-style mineralization (~27 Moz) but that copper endowment is poor. However, the temporal and spatial constraints on late Cenozoic gold districts and isolated prospects and their tectonic affinity are poorly known, despite recent efforts. We herein provide new U-Pb and Re-Os age data and field observations from Miocene gold prospects and deposits throughout the Anatolian trend, which we interpret together with previousl...
Devamı